NELER OLUYOR ?

Bu sorunun cevapları kapsayıcı ve erişilebilir bir müzik festivalinin DNA dizilimini veriyor olacaktır. Festivalin markalaştığı, hedef kitlelerine ulaştığı, topluluğunu oluşturabildiği tüm sektörde fark yarattığı can alıcı noktalar bu cevaplarda ve bu hazırlıklarda yatar.

Etkinliğin ilk kamuoyuna duyurulma aşamasından başlayan, özellikle engelli bireyleri evlerinden sokağa çıkaran ve müziğin ritmi ile buluşturan tüm ara süreçler ile paydaşların eğlenerek hedeflerine ulaştığı ve bir sonraki buluşmayı beklemeye başladığı noktaya kadarki yolculuğun detayları ve aşamalarıdır bu hazırlıklar.

 

Bu yaklaşımla, festival organizasyonu açısından FESTİVALDE NELER OLUYOR konusu 6 ana başlıkta incelenmelidir:

 

  • İLETİŞİM
  • ULAŞIM
  • ERİŞİM
  • HİZMETLER
  • ÜRÜNLER
  • ACİL DURUM

İLETİŞİM

İletişim kanallarının farklı engel grupları için erişilebilir olabilmesi, herkesin mesajlara eşit erişim sağlayabilmesi adına oldukça önemli. Kullanılacak iletişim araçları ve kanalları için engelli bireylerin erişimini göz önünde bulunduran erişilebilirlik özellikleri şunlardır;

 

TV Reklamı

Sokak Posteri

Bilboard

Sosyal Medya Paylaşımları

Mailing (E-posta ile duyuru)

Flyer (Dağıtım ve Insert)

Engelli Dernek ve Kurumlarına Özel Duyurular

Festival Web Sitesi

 

 

Genel Erişilebilirlik Yönergeleri:

  • Alt yazı ve sesli anlatım: Hem görme engelli hem de işitme engelli bireyler için medya içeriğinde bu iki öğe çok önemlidir.

 

  • Yazı tipi ve boyutu: Her platformda kullanılan yazı tipinin erişilebilir olmasına, yeterli boyutta olmasına ve anlaşılır olmasına dikkat edilmelidir.

 

  • Yüksek kontrast: Arka plan ile yazı arasındaki kontrastın yüksek olması, görme zorluğu çeken bireyler için kritik bir özelliktir.

 

  • Basit ve doğrudan dil kullanımı: İletişim dilinin herkesin anlayabileceği kadar açık ve basit olması gerekmektedir.

 

  • Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri (WCAG): Web sitesi, WCAG (Web Content Accessibility Guidelines)2.1 veya daha yeni sürüme uygun olmalıdır. Bu yönergeler, erişilebilirlik standartlarına uyan web sitelerinin oluşturulmasını sağlar.

 

  • Erişilebilir Tasarım: Web sitesi tasarımı düşük görme ya da görme engelli bireylerin kolayca gezinmesini sağlayacak şekilde olmalıdır. Yazı tipi büyüklüğü, kontrast, renkler ve sayfa düzeni bu doğrultuda düzenlenmelidir.

 

  • Alternatif Metin (Alt Text): Görseller ve grafiklerin hepsine açıklayıcı alternatif metinler (alt text) eklenmelidir. Bu, ekran okuyucusu kullanan görme engelli bireyler için gereklidir.

 

  • Renk Kontrastı: Web sitesindeki renklerin arasındaki kontrast, renk körlüğü gibi görme engellerine sahip bireyler için yeterince güçlü olmalıdır.

 

  • Erişilebilir Menü ve Navigasyon: Web sitesi menüsü, başlıkları ve bağlantıları açık ve net olmalı, ayrıca ekran okuyucuları ve klavye navigasyonu ile de erişilebilir olmalıdır. Klavye navigasyonu sayesinde görme engelli kullanıcılar, fare kullanmadan sayfada rahatça gezinmelidir.

 

  • Yazı Tipi ve Boyutu: Okunabilirliği artırmak için büyük, net ve sans-serif yazı tipleri kullanılmalı. Ayrıca, kullanıcılar yazı tipini büyütebilecekleri bir seçenek bulabilmelidir.

 

  • Sesli İçerik ve Alt Yazılar: Eğer videolar veya sesli içerik varsa, bunlar için alt yazı veya sesli anlatım (audio description) eklenmelidir.

 

  • Video ve Multimedya İçeriği: Multimedya içerikleri, transkript veya yazılı metin açıklamaları sunulmalı. Bu, işitme engelli bireylerin de içeriği anlamasını sağlar.

 

  • Erişilebilirlik Sayfası: Web sitesinde, etkinliğin erişilebilirliğiyle ilgili özel bir sayfa veya bölüm bulunmalıdır. Bu sayfa, engelli katılımcıların ihtiyaçları (örneğin; tekerlekli sandalye ile ulaşım, işaret dili çevirisi, park alanları, sesli anlatımlar, vb.) hakkında ayrıntılı bilgi sunmalıdır.

 

  • Biletleme ve Rezervasyon: Bilet alımı ve oturma düzeni konusunda tekerlekli sandalye erişimiişitme cihazlarıfiziksel engeller gibi özel ihtiyaçlar için seçenekler sunulmalıdır. Bu seçenekler, kullanıcıların kolayca ulaşabileceği bir formatta olmalıdır.

 

  • Mobil Uyumluluk: Web sitesinin mobil uyumlu olması da önemlidir çünkü birçok kullanıcı mobil cihazlar üzerinden erişim sağlar. Mobil cihazlarda da aynı erişilebilirlik özellikleri korunmalıdır.

 

 

ULAŞIM

Eğer bir festivalin herkes için tasarlandığından, erişilebilir olduğundan, her kesimden müzikseveri kapsadığından ve festivalin tüm tedarik, organizasyon, hizmet ve performans kurgusunun herkese eşit dahil olma fırsatları sunduğundan bahsediliyorsa ULAŞIM çözümleri öncelikler listesinin başındadır.

Yaşam alanının sabit bir noktasında bulunan herhangi bir bireyin festivali veya konseri izleyebilmek için bulunduğu yere KOLAYLIKLA ulaşabiliyor olması gerekir.

Festival ve etkinlik organizatörlerinin mekan seçerken çok dikkat etmesi gereken yaşamsal önemde bir konudur kolay ve ekonomik ulaşılabilirlik. Eğer etki yaratmak, marka oluşturmak, bağımlılık yaratmak, gelir elde etmek ve ekonomik devamlılık sağlamak isteniyorsa katılımcı sayısının çok olması gerekir.

Son dönemlerde yapılan araştırmalar birçok festival ve büyük etkinlik finansal sürdürülebilirlik sorunu yaşamaktadır. Ülkelere göre farklılıklar gösteren birçok neden sayılabilir. Ancak bilet satış gelirleri tüm organizasyonlar için en temel gelir kaynağıdır. Sponsorluklar ile bir denge sağlanmaya çalışılabilse de bu her zaman, her koşulda çözüm olmayabiliyor. Ülke ekonomisi bireyi nasıl etkiliyorsa, sponsorluk adayı kurumları, şirketleri ve yatırımcıları da etkilemektedir.

 

“ Müzik festivalleri artık müzik endüstrisini etkileyen, hatta şekillendiren, yapıldıkları şehrin ekonomisini ve turizmini canlandıran ticari bir yapıya bürünmüş durumda. Öte yandan festival organize etmek, artan rekabet, izleyici sayısına paralel olarak artan altyapı maliyetleri ve hatta festival sonrası çöplerin temizlik masrafları nedeniyle gitgide daha fazla sponsor desteği ve bilet satışını gerektiriyor. Amerika ve İngiltere’deki festivallerin ekonomik verilerini yorumlayan ve kârlılık oranlarının düştüğünü belirten çok sayıda yazı var.” ( Artizan )

 

Bütün bu olası senaryolardaki zorlukları aşabilmenin yolu organizasyonun kolay ulaşılabilir olmasıdır. Bilet harcaması yapan müzikseverlerin çoğu kez öğrenci ve genç olması, sınırlı alım güçlerinin olması onları yolculuk için olabildiğince az harcama yapmaya yönlendirir doğal olarak.

ERİŞİM

Unutulmaz bir festival deneyimi yaşamak isteyen müzikseverlerin hiç tereddüt etmeden karar verebilmesi için etkinlik hakkındaki tüm bilgilere erişebilmesi gerekir. Doğru iletişim sonucu rezervasyonunu kolaylıkla yapabilmiş veya biletini alabilmiş katılımcıların mekana ulaşım sonrasındaki ikinci etabı ise girişe nasıl ERİŞEBİLDİĞİDİR.

 

Toplu taşımadan en yakın durakta indikten sonra veya hangi araçla gelinirse gelinsin festival ana kapısına kadar olan aşamada katılımcıyı neler bekliyor?

En son inilen nokta bir durak , bir park yeri veya bir “indir-bindir” ( drop off ) olabilir.

 

Tekerlekli sandalye, beyaz baston, yürüteç, koltuk değneği vb. kullanan bir müzikseverin bu son noktadan ana kapı girişine kadar olan bölümde en az yürüdüğü seçenek en tercih edilen olmalıdır. Mesafenin çok kısa (max.500m), düz ve kaygan olmayan bir zemin, yağmur ve aşırı güneşe karşı karşı korunaklı ( sırada beklemek gerekirse ) ve güvenlikli olması diğer önemli özelliklerdir.

 

HİZMETLER ve ÜRÜNLER

  • Bilet Süreci

Erişilebilir festival organizatörleri ve yatırımcıları eğer bugüne kadar dışlanmış, yok sayılmış ve görmezden gelinmiş tüm birey ve gurupları festival ve/ya etkinliklere dahil etmek istiyorlarsa teşvik edici bir model üretmeyi düşünebilirler. Kültür ve sanat dünyasının seçkinci tutumları bir yandan, ekonomik çöküşün yarattığı yoksullaşma diğer taraftan müzik festivallerine ve konserlere katılımı hep sınırlandırmıştır. Eğitim ve iş dünyası süreçlerinin dışında tutulan bireyler aslında bu tür çevresel ve davranışsal faktörler tarafından engelliliğe maruz bırakılmıştır. Sistemin kendisi engel üretmektedir. İş dünyası dışında tutulan bireylerin ekonomik durumlarının iyi olmadığı tahmin edilebilir. Yeterli kamu desteği almadıkları gerçeği de eklenince sosyal yaşama katılım isteği ve ihtiyacı aşılmaz bir duvarla karşılaşmaktadır. Tam da bu noktada bir gelenek ve kültür oluşturmak açısından kapsayıcı ve erişilebilir festival organize etmek gerçek bir sosyal değişim etkisi yaratmak demektir.

Bugüne kadar dışlanmış herkese kapıları açmak müzik dünyasının genlerinde olan devrimci bir ruhtur. Katılımı artırmak ve tüm kesimleri dahil edebilmek için bilet fiyatlarını belli durumlarda indirimli promosyonlar olarak sunmak, refakatçi için ücretsiz giriş hakkı tanımak, ilgili STK ve kurumlara özel davetiyeler vermek sosyal sorumluluk anlayışı ötesinde yepyeni bir izleyici kitlesini kazanmak anlamına gelecek ve orta vadede rekabet avantajı da yaratacaktır.

Bilet ve rezervasyon aşamasında “engelli kimlik kartı” ibraz eden bireyin yanında bir destekçisini getirebilme hakkının olması, özellikle fiziki erişilebilirlik standartlarının düşük olduğu bölgelerde organizatörlerin sorumluluklarını azaltacak bir ek destek fırsatı sunar. Organizasyonun toplamda kaç kişi olabileceklerini kestiremeyeceği sayıdaki bir gurup için gönüllü veya personel ayırması neredeyse olanaksızdır.

  • Gönüllü Desteği

Kapsayıcılık ve erişilebilirlik henüz ana akım süreçlere girmediği için, organizasyonlarını ve etkinliklerini daha kapsayıcı yapmak isteyen organizatörlerin bu alanda deneyimleri olan uzmanlaşmış ve güvenilir kurumlarla iş birliği yapmaları önemli bir sürdürülebilirlik modeli de oluşturacaktır. Bir yandan festivale katılan tüm aktörlerin kimseyi ayrıştırmadan, ötekileştirmeden doğal kabul görmesi diğer taraftan verilen tüm hizmetlerin bu konuyu içselleştirmiş kişiler tarafından sunuluyor olması çok önemlidir.

  • Eğitimli personel

Festivallerde farklı bölümlerde ve çok farklı sorumluluklarda ücretli, yarı zamanlı ve gönüllü çalışmaktadır. Festivalin büyüklüğüne ve süresine göre bu sayı çok büyümektedir. Organizasyon bütün bu bireylerin hem genel olarak, hem de bulundukları sorumluluk alanı ile ilgili bir ön eğitimden geçmesini sağlamalıdır.

 

  • İşaret Dili

Over 1.5 billion people currently experience some degree of hearing loss, which could grow to 2.5 billion by 2050.”

( WHO ,World Hearing Report)

https://www.who.int/publications/i/item/9789240020481

Dünya Sağlık Örgütü nün en yakın raporlarından birine göre dünya üzerinde yaklaşık 1,5 milyar kişi bir tür işitme kaybı sorunu yaşıyor ve bu rakamın 2050 yılına doğru 2,5 milyara yükseleceği düşünülüyor.

Kültür ve sanat dünyasına katılmakta sorunlar yaşayabilecek büyük bir potansiyel sanatsever topluluktan bahsediliyor bir istatistik olarak. Dünyanın fakirleştiği, dışlayıcılık ve ayrımcılık yüzünden çirkinleştiği anlar. Bir kültürel etkinlik; sergi, bienal, konser, gösteri ve/ya festival düzenleniyor ama potansiyel katılımcılar, hedef kitle arasında 1,5 milyar kişi YOK..!!

 

  • Diyet Ürünler

Festivallerin en önemli servis konusu belki de yiyecek içecek sunabiliyor olmasıdır. Ne sunulduğu ve nasıl sunulduğu önemlidir.

Yiyecek stantlarında, tekerlekli sandalyede olan veya kısa boylu  birinin rahatça erişebileceği alanlar yaratılmalıdır. Festival öncesi organizasyon tarafından teşvik edilerek ve/ya ek sözleşme uyarınca stant açacak firmalara online veya yüz yüze EDY eğitimi verilmiş olmalıdır. Nasıl iletişim kuracağı konusunda bir ön bilgisi olan satış elemanı müşterinin isteğini doğru ve hızlı bir şekilde temin edebilecektir. Tabletler veya yeni nesil dijital kiosklar sipariş konusunu herkes için kolaylaştırmaktadır.

 

  • Rehber Köpek

Erişilebilir ve kapsayıcı bir festivalin tüm iletişim kanallarından yaptığı duyurular arasında REHBER KÖPEKLERİ kabul ettikleri net bir şekilde vurgulanmalıdır. Türkiye için çok yeni sayılabilecek bir girişim ile konu gündeme taşınabildi. Az sayıda olmakla beraber görmeyen, az gören veya tekerlekli sandalyede olan rehber köpek sahibi müzikseverleri teşvik etmek, cesaretlendirmek ve herkes gibi eşit fırsatlarda kabul etmek gerekir.

 

  • Çadır Alanı

 Festivaller birkaç güne yayılabilir. Gece çadır konaklaması gereken bu gibi etkinliklerin erişilebilirlik çözümlerinden taviz vermemesi önemlidir.

Festival alanı seçerken, eğer çadır kurmak gündemde olacaksa daha detaylı planlamalar yapmak gerekir.

 

Çadırların kurulacağı alan taşlıksız, düz ve kuru olmalıdır. Güneşten korunacak bir ağaç yapısı varsa tercih edilmelidir. Fazla ormanlık alana girmemek güvenli ve sağlıklı bir tercih olur. Yaban hayatın olduğu bir bölge ise mutlaka güvenlik tedbiri alınmalıdır.

  • VIP / Localar

 

Müzik festivallerinin ve konserlerin bir köşesinde özel localar ve VIP servisler verilebilmektedir. Çoğunlukla etkinlik sponsorları varsa onların marka odaklı küçük topluluklar oluşturma yaklaşımı için kurulur bu gibi localar. Ve hep merdivenle çıkılan, çok seçkinci özel ortamlar yaratılır. Ve asla erişilebilir değildir.

Oysa müzik herkes içindir ve birleştiricidir. Elbette organizasyonun ve sponsorların mevcut pazarlama stratejileri ve alışkanlıkları için önemli ve gereklidir VIP locaları, ama erişilebilirlik düzenlemelerinin burada da uygulanması festivalin kalitesini yükseltecektir.

 

  • Pre-post test

Festivallerin ve etkinliklerin sürdürülebilir olmaları için katılımcıların memnuniyet seviyesi çok önemlidir. Özellikle Türkiye için yeni ve taze bir kitlenin müzik festivallerine herkes gibi eşit fırsatlarla katılıyor olması marka itibarını yukarı taşımak yanı sıra, ekonomik olarak da devamlılığı garanti altına alacak bir gelişmedir. O nedenle tüm bu yeni adımların dikkatle takip edilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi ve raporlanması gereklidir ve önemlidir.

Kapsayıcılık ve erişilebilirlik yaklaşımı ciddi ve sağlam olan bir festival organizasyonu bu günlere kadar hep dışlanmış ve yok sayılmış olan bütün kesimlere etkinlikler öncesi ulaşmalı ve beklentilerini, görüş ve önerilerini öğrenmelidir.

 

  • Işık Hassasiyeti

 

Festival ve müzik ses ve ışık oyunları üzerine kuruludur. Bütün gösteriş bu iki gücün doğru harmanlanması ve tasarlanmasına bağlıdır. Bu bol ışıltılı ve müzikli tasarımın ön görüleri arasında güçlü ışıklara, ani ışık patlamalarına vb.aşırı duyarlılığı olan bireylerin de kalabalık içinde olabileceği gerçeğidir. Kısmi körlük de yaratan çok abartılı ışık oyunları yerine daha soft ve özenli ışık düzenlemeleri tercih edilebilir.

 

  • Ses Düzeni

 Müzik festivali dendiğinde elbette ki güçlü sahne performanslarının, ışık ve video oyunlarının, yüksek volümlü şarkıların ve coşkulu kitle uğultusunun sürekli yankılandığı bir ortam tanımlanıyordur. Eğlenceli, mutluluk verici ve insanın ayağını yerden kesen bir ortam. Uğruna her şeye katlanılan bir müzik davetidir. Yağmur, çamur, mesafe, soğuk, yorgunluk ve bitkinlik bir festivalin doğal akışında hep olagelmiştir. Yaşanması gereken her türlü duygu yaşanmış olarak eve dönüş vakti geldiğinde, ruhlarda bu etkileyici deneyimlerin doygunluk izleri kalırken kulaklarda ve işitme sisteminde hiç de hoş olmayan çöküntü izlerini bırakmış olabilir.

 

  • İşaret Dili Şarkı Yorumu (TİD)

Konserlerde ve festivallerde şarkılar hep sesli olarak söylendi, melodiler enstrümanlar tarafından da seslendirildi. Az işiten, duyma kaybı olan veya hiç işitmeyen bireyler düşünülmedi. Böyle olunca da hızla artan bir sayıda ( şimdilerde 1,5 milyar ) çok geniş bir topluluk şarkıları ve ritimleri dinleyemedi. Ve doğal olarak anlamadı da. Bir müzisyen açısından ne büyük bir kayıp. Eserlerini sadece belli bir kesim için yapmış oluyor ve belki de en fanatik potansiyel hayranlarını dışlamış olduğunu fark etmeden hem de.

 

  • WC

Türkiye’deki bütün büyük etkinliklerin, kalıcı ve geçici festival organizasyonlarının ve hatta yerel veya kamusal yapılanmaların sınıfta kaldığı bir konudur yeterli sayıda, hijyenik ve uygun tuvalet hizmeti.

Üzerinde hiçbir tartışmaya alan yaratmayacak kadar yaşamsal önemde bir ihtiyaçtır ve asla taviz verilmeden veya varsayımlarda bulunmadan modern, insani, sağlıklı, güvenli ve erişilebilir çözümler sunulabiliyor olmalıdır.

ACİL DURUM

Erişilebilir bir müzik festival alanına kolay ulaşılabilmeli, bütün hizmetlere kolay erişilebilmeli ve nihayetinde olası bir acil durumda aynı kolaylıkla ve güvenli bir şekilde alandan uzaklaşılabiliyor, dışarı çıkılabiliyor olması gerekir.

‘Beklenmedik durumlar’ diyerek bu kadar önemli ve yaşamsal bir konuyu belirsizleştirmek hazırlıksız yakalanmayı doğurur.

Festival organizasyonunun daha ilk mekan seçimi aşamasında acil durum senaryolarını öngörerek hareket etmesi doğru olacaktır.